നെഹ്റു: ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കാവൽക്കാരൻ
നെല്ലിയോട്ട് ബഷീർ
ഒരു കുട്ടിയുടെ കൈയിൽ ഒരു റോസാപ്പൂവ് കൊടുക്കുമ്പോൾ അത് ഒരു പൂവിന്റെ സമ്മാനം മാത്രമല്ല; ഒരു സ്വപ്നസാക്ഷാൽക്കാരത്തിന്റെ കൈമാറ്റം കൂടിയാണ്. ഭയമില്ലാതെ സംസാരിക്കാനും സ്വതന്ത്രമായി ചിന്തിക്കാനും ചോദ്യം ചോദിക്കാനും കഴിയുന്ന ഒരു ഇന്ത്യയെന്ന സ്വപ്നം. വ്യത്യസ്ത മതങ്ങളിലും ഭാഷകളിലും വിശ്വാസങ്ങളിലും ജീവിക്കുന്ന മനുഷ്യർ ഒരേ ആകാശത്തിനു കീഴിൽ പരസ്പരം അംഗീകരിച്ച് കഴിയുന്ന ഇന്ത്യയുടെ സ്വപ്നം. അധികാരത്തോട് പോലും 'എന്തുകൊണ്ട്?' എന്ന് ചോദിക്കാൻ പൗരന് അവകാശമുള്ള ഇന്ത്യയുടെ സ്വപ്നം.ആ സ്വപ്നത്തോട് ഏറ്റവും അടുത്തുനിന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതാവായിരുന്നു ജവഹർലാൽ നെഹ്റു. കുട്ടികളോടുള്ള സ്നേഹംകൊണ്ടു മാത്രമല്ല,അവരുടെ കണ്ണുകളിൽ ഇന്ത്യയുടെ ഭാവി കണ്ടതുകൊണ്ടുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം കുട്ടികളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ചാച്ചാജിയായത്. നവംബർ 14 ശിശുദിനമായി ആചരിക്കുമ്പോൾ നെഹ്റുവിന്റെ വാത്സല്യത്തെക്കാൾ ഉപരിയായി അദ്ദേഹം സ്വപ്നം കണ്ട ജനാധിപത്യ ഇന്ത്യയെക്കുറിച്ചാണ് നാം ചിന്തിക്കേണ്ടത്.
*അധികാരത്തേക്കാൾ വലുത് ജനാധിപത്യം*
നെഹ്റുവിന്റെ ഇന്ത്യ വെറുമൊരു ഭൂപടമായിരുന്നില്ല; അതൊരു രാഷ്ട്രീയ ദർശനമായിരുന്നു. സ്വാതന്ത്ര്യം നേടിയ രാജ്യത്ത് അധികാരം ലഭിച്ചപ്പോൾ അതിനെ വ്യക്തിപ്രഭാവം വളർത്താനുള്ള ഉപകരണമാക്കാതെ ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളെ ശക്തിപ്പെടുത്താനുള്ള അവസരമാക്കി മാറ്റുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹം ചെയ്തത്.പാർലമെന്റ്, ഭരണഘടന, നീതിന്യായവ്യവസ്ഥ, സ്വതന്ത്ര മാധ്യമങ്ങൾ, തിരഞ്ഞെടുപ്പ്, പ്രതിപക്ഷം എന്നിവ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ അവിഭാജ്യ ഘടകങ്ങളാണെന്ന് നെഹ്റു തിരിച്ചറിഞ്ഞിരുന്നു. 1952 ജൂൺ 16-ന് മുഖ്യമന്ത്രിമാർക്ക് എഴുതിയ കത്തിൽ ഇന്ത്യയുടെ മുന്നോട്ടുള്ള യാത്ര ജനാധിപത്യ രീതികളിലൂടെയും പാർലമെന്ററി സ്ഥാപനങ്ങളിലൂടെയുമാകണമെന്ന് അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.അധികാരം ജനങ്ങൾക്കു മുകളിലല്ല, ജനങ്ങളോടുള്ള ഉത്തരവാദിത്വമാണെന്ന രാഷ്ട്രീയ ബോധ്യമായിരുന്നു അതിന്റെ അന്തഃസത്ത.വിമർശനങ്ങളെ ഭയപ്പെടാത്ത ഭരണസംവിധാനവും അഭിപ്രായവ്യത്യാസങ്ങളെ അംഗീകരിക്കുന്ന രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരവുമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജനാധിപത്യ സങ്കൽപ്പം. ഭരണാധികാരിക്ക് തെറ്റുപറ്റാം;എന്നാൽ ആ തെറ്റ് ചൂണ്ടിക്കാണിക്കാനുള്ള അവകാശം ജനങ്ങൾക്ക് നഷ്ടപ്പെടരുത്. അതായിരുന്നു നെഹ്റുവിന്റെ ജനാധിപത്യവിശ്വാസത്തിന്റെ കാതൽ.
*സ്ഥാപനങ്ങളുടെ കരുത്തിൽ പടുത്തുയർത്തിയ ഇന്ത്യ*
നെഹ്റുവിന്റെ ഭരണകാലം വിമർശനങ്ങൾക്കതീതമായിരുന്നില്ല.രാഷ്ട്രീയ പിഴവുകളും ഭരണപരമായ പരിമിതികളും ഉണ്ടായിരുന്നു.എന്നാൽ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ശക്തി ഭരണാധികാരിയുടെ കുറ്റമറ്റ നിലയിലല്ല, ഭരണത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള ജനങ്ങളുടെ അവകാശത്തിലാണ് കുടികൊള്ളുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം അംഗീകരിച്ചു.പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ സാന്നിധ്യവും പാർലമെന്റിലെ ചർച്ചകളും മാധ്യമങ്ങളുടെ വിമർശനങ്ങളും ജനാധിപത്യത്തിന്റെ സ്വാഭാവിക പ്രക്രിയകളായി നിലനിൽക്കണമെന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട്. അധികാരത്തിന്റെ മേശയ്ക്കരികിൽ വിമർശനത്തിനും ഒരു കസേര നൽകുന്ന രാഷ്ട്രീയ സംസ്കാരം ഇന്ത്യയിൽ വളർത്തിയെടുക്കാൻ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചു.ഗാന്ധിയുടെ ധാർമിക രാഷ്ട്രീയവും അംബേദ്കറുടെ ഭരണഘടനാ ദർശനവും നെഹ്റുവിന്റെ മതനിരപേക്ഷ ജനാധിപത്യ സങ്കൽപ്പവും ചേർന്നാണ് ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ അടിത്തറ ശക്തിപ്പെട്ടത്.
*ജനാധിപത്യം നേരിടുന്ന സമകാലിക വെല്ലുവിളികൾ*
ഇവിടെയാണ് നെഹ്റുവിന്റെ കാലത്തെയും ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയെയും താരതമ്യം ചെയ്യേണ്ടിവരുന്നത്. നരേന്ദ്ര മോദിയുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള കേന്ദ്രഭരണകാലത്ത് ജനാധിപത്യ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം, മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യം, പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ പ്രവർത്തനാവകാശം, അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ ഉപയോഗം, ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ സുരക്ഷ തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ രാജ്യത്തിനകത്തും പുറത്തും ഗൗരവമായ ചർച്ചകൾ ഉയരുന്നുണ്ട്.Freedom House-ന്റെ 2026-ലെ റിപ്പോർട്ട് ഇന്ത്യയെ 'Partly Free' എന്നാണ് വിലയിരുത്തുന്നത്. V-Dem-ന്റെ 2025-ലെ റിപ്പോർട്ടും ഇന്ത്യയിലെ ജനാധിപത്യ നിലവാരത്തെക്കുറിച്ച് ഗൗരവമായ ആശങ്കകൾ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു.179 രാജ്യങ്ങളിൽ ഇന്ത്യ 106-ാം സ്ഥാനത്താണ് (സ്കോർ: 0.38). 1975-ലെ അടിയന്തരാവസ്ഥ കാലത്തിന് ശേഷമുള്ള ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ സ്കോറാണിത്.മാധ്യമസ്വാതന്ത്ര്യം, സിവിൽ സമൂഹത്തിന്റെ പ്രവർത്തനം,രാഷ്ട്രീയ എതിരാളികൾക്കുള്ള ഇടം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലെ നിരീക്ഷണങ്ങൾ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ ആരോഗ്യത്തെക്കുറിച്ച് പുനർവിചിന്തനം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.ഇവയെല്ലാം ഒരു രാഷ്ട്രീയ പാർട്ടിക്കെതിരായ കുറ്റപത്രമായി മാത്രം കാണേണ്ടതില്ല. അധികാരത്തിലിരിക്കുന്നവരോടുള്ള അന്ധമായ വിധേയത്വം ജനാധിപത്യത്തിന് ഗുണകരമല്ല. അതുപോലെ വിമർശനങ്ങളെ ശത്രുതയായി കാണുന്നതും അപകടകരമാണ്. ജനാധിപത്യം ഒരു പാർട്ടിയുടേതല്ല;ഒരു നേതാവിന്റേതുമല്ല. അത് ഓരോ പൗരന്റെയും അവകാശവും ഉത്തരവാദിത്വവുമാണ്.
*ചോദ്യം ചോദിക്കാൻ ഭയപ്പെടാത്ത തലമുറ*
ഇന്ന് പാർലമെന്റിൽ ഉയരുന്ന ശബ്ദങ്ങളെ കേൾക്കുമ്പോൾ നാം സ്വയം ചോദിക്കണം: നാളെ നമ്മുടെ കുട്ടികൾക്ക് അവിടെ സ്വതന്ത്രമായി സംസാരിക്കാനാകുമോ? ഒരു മാധ്യമപ്രവർത്തകൻ അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ നമുക്ക് അസ്വസ്ഥത തോന്നുന്നുവെങ്കിൽ, നാളെ നമ്മുടെ മക്കൾ ഭരണാധികാരിയോട് ചോദ്യം ചോദിക്കുമ്പോൾ നാം എന്തു പറയും?'ചോദ്യം ചോദിക്കരുത്' എന്നാണോ?അങ്ങനെയെങ്കിൽ നാം കുട്ടികൾക്ക് കൈമാറുന്നത് നെഹ്റു സ്വപ്നം കണ്ട ഇന്ത്യയല്ല; ഭയത്തിന്റെ നിഴലിൽ കഴിയുന്ന ഒരു രാജ്യമായിരിക്കും. കുട്ടികളെ നേതാക്കളെ ആരാധിക്കാൻ മാത്രമല്ല, അവരുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളെ വിലയിരുത്താനും പഠിപ്പിക്കണം.ഒരു നേതാവിനേക്കാൾ വലുതാണ് ഭരണഘടനയെന്നും ഒരു പാർട്ടിയേക്കാൾ വലുതാണ് രാജ്യമെന്നും ഭൂരിപക്ഷത്തേക്കാൾ വലുതാണ് ഓരോ മനുഷ്യന്റെയും അവകാശമെന്നും അവർ തിരിച്ചറിയണം.
*നിശ്ശബ്ദമായി തകരുന്ന ജനാധിപത്യം*
ജനാധിപത്യം തകരുന്നത് എല്ലായ്പ്പോഴും വലിയ സ്ഫോടനങ്ങളിലൂടെയല്ല.പലപ്പോഴും അതിന്റെ തകർച്ച നിശ്ശബ്ദമായാണ് സംഭവിക്കുന്നത്.ഒരു മാധ്യമത്തിന്റെ ശബ്ദം പതുക്കെ മങ്ങുമ്പോൾ, ഒരു വിമർശകന്റെ വാക്കുകൾ ഭയത്താൽ താഴുമ്പോൾ,ഒരു സ്ഥാപനത്തിന്റെ സ്വാതന്ത്ര്യം ചുരുങ്ങുമ്പോൾ, പ്രതിപക്ഷത്തെ ശത്രുവായി ചിത്രീകരിക്കുമ്പോൾ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ മതിലുകളിൽ വിള്ളലുകൾ വീഴുന്നു.മതത്തിന്റെ പേരിൽ മനുഷ്യർ വിഭജിക്കപ്പെടുകയും വ്യത്യസ്ത അഭിപ്രായങ്ങൾ ശത്രുതയായി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുമ്പോൾ ഇന്ത്യയുടെ ബഹുസ്വരതയാണ് മുറിവേൽക്കുന്നത്. ഗാന്ധിയും നെഹ്റുവും അംബേദ്കറും സ്വപ്നം കണ്ട ഇന്ത്യയുടെ ആത്മാവ് കുടികൊള്ളുന്നത് വൈവിധ്യത്തെ അംഗീകരിക്കുന്നതിലാണ്.വ്യത്യസ്തതകളെ ഇല്ലാതാക്കുന്നതിലല്ല, അവയെ ചേർത്തുപിടിക്കുന്നതിലാണ് ഇന്ത്യയുടെ യഥാർത്ഥ കരുത്ത്.
*കുട്ടികൾക്ക് നൽകേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ സമ്മാനം*
ശിശുദിനം കേക്ക് മുറിക്കാനും സമ്മാനങ്ങൾ നൽകാനും മാത്രമുള്ള ആഘോഷമാകരുത്. കുട്ടികൾക്ക് നാം ഏത് തരത്തിലുള്ള രാജ്യമാണ് കൈമാറുന്നതെന്ന് സ്വയം ചോദിക്കേണ്ട ദിനമാണിത്.അവർക്ക് റോസാപ്പൂക്കൾ നൽകാം;അതോടൊപ്പം സ്വതന്ത്രമായ ഭൂമികയും നൽകണം. പുസ്തകങ്ങൾ നൽകാം; അതോടൊപ്പം ചിന്തിക്കാനുള്ള സ്വാതന്ത്ര്യവും നൽകണം. ദേശീയപതാക കൈമാറാം;അതിന്റെ നിറങ്ങളുടെ അർത്ഥം ചോദിക്കാനുള്ള അവകാശവും നൽകണം.നെഹ്റുവിനെ ഓർക്കുക എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചിത്രത്തിനു മുന്നിൽ പുഷ്പാർച്ചന നടത്തുന്നതിൽ ഒതുങ്ങരുത്.അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ച ജനാധിപത്യ മൂല്യങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിലാണ് യഥാർത്ഥ അനുസ്മരണം.
*അധികാരം മാറാം;ജനാധിപത്യം നിലനിക്കണം*
നരേന്ദ്ര മോദി ഇന്ന് പ്രധാനമന്ത്രിയായിരിക്കാം.നാളെ മറ്റൊരാൾ ആ സ്ഥാനത്തേക്കു വരാം.മുഖങ്ങൾ മാറും, കൊടികൾ മാറും, സർക്കാരുകൾ മാറും. എന്നാൽ ഭരണഘടനയുടെ അന്തസ്സ് നിലനിൽക്കണം. പാർലമെന്റ് ശക്തമായിരിക്കണം. നീതിന്യായവ്യവസ്ഥ സ്വതന്ത്രമായിരിക്കണം. മാധ്യമങ്ങൾക്ക് ഭയമില്ലാതെ സംസാരിക്കാനാകണം. പ്രതിപക്ഷത്തിന് പ്രവർത്തിക്കാനാകണം. ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് സുരക്ഷിതത്വം അനുഭവിക്കാനാകണം. ഓരോ പൗരനും അധികാരത്തോട് ചോദ്യം ചോദിക്കാനാകണം.
നെഹ്റുവിന്റെ കൈയിലെ റോസാപ്പൂവ് കുട്ടികളുടെ കൈകളിലേക്ക് കൈമാറുമ്പോൾ അതിനൊപ്പം ഒരു വലിയ സ്വപ്നവും കൈമാറപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.ഭയമില്ലാതെ സംസാരിക്കാവുന്ന, സ്വതന്ത്രമായി ചിന്തിക്കാവുന്ന, വ്യത്യസ്തനായി ജീവിക്കാവുന്ന ഒരു ഇന്ത്യയുടെ സ്വപ്നം.ആ സ്വപ്നം മരിക്കരുത്. ജനാധിപത്യം ക്ഷീണിക്കരുത്. കുട്ടികളുടെ കണ്ണുകളിലെ ഇന്ത്യയുടെ സ്വപ്നം ഇരുണ്ടുപോകരുത്.കാരണം കുട്ടികൾക്ക് നാം നൽകേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ സമ്മാനം റോസാപ്പൂവല്ല; അവർക്ക് അഭിമാനത്തോടെ ജീവിക്കാനും സ്വതന്ത്രമായി ചിന്തിക്കാനും ചോദ്യം ചോദിക്കാനും കഴിയുന്ന ഒരു ജനാധിപത്യ ഇന്ത്യയാണ്. നെഹ്റുവിന്റെ ഓർമയ്ക്കു മുന്നിൽ അർപ്പിക്കാവുന്ന ഏറ്റവും മനോഹരമായ റോസാപ്പൂവ് അതുതന്നെയാണ്.
Tags:
Articles
