മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ എം. ടി.യുടെ മാന്ത്രികസ്പർശം നെല്ലിയോട്ട് ബഷീർ

മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ എം. ടി.യുടെ മാന്ത്രികസ്പർശം

നെല്ലിയോട്ട് ബഷീർ

മലയാള സാഹിത്യത്തിന്റെ ചരിത്രം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഓരോ കാലഘട്ടത്തെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന എഴുത്തുകാരെ നമുക്ക് കാണാം. എന്നാൽ ചില എഴുത്തുകാർ ഒരു കാലഘട്ടത്തെ മാത്രം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നവരല്ല; അവർ തന്നെ ഒരു കാലഘട്ടമായി മാറുന്നവരാണ്. അത്തരം അപൂർവ പ്രതിഭകളിൽ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ പേരാണ് എം. ടി. വാസുദേവൻ നായർ. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകൾ വെറും കഥകളോ നോവലുകളോ അല്ല; മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മഭാവങ്ങളെ, കാലത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങളെ, ബന്ധങ്ങളുടെ സങ്കീർണതകളെ, ഓർമ്മകളുടെ ഈർപ്പത്തെ, ജീവിതത്തിന്റെ അനിവാര്യമായ ഏകാന്തതയെ ആഴത്തിൽ ആവിഷ്കരിക്കുന്ന അനുഭവലോകങ്ങളാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ എം. ടി.യെ വായിക്കുന്നത് ഒരു കഥ വായിക്കുന്ന അനുഭവമല്ല; മനുഷ്യനെ വായിക്കുന്ന അനുഭവമാണ്.

മലയാള ഭാഷയ്ക്ക് നിരവധി മഹാന്മാരായ എഴുത്തുകാരെ ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ഭാഷയുടെ സൗന്ദര്യവും ജീവിതത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യവും ഇത്രയും അനായാസമായി സംയോജിപ്പിക്കാൻ കഴിഞ്ഞ എഴുത്തുകാർ വിരളമാണ്. എം. ടി.യുടെ ഭാഷയ്ക്ക് അലങ്കാരങ്ങളുടെ ആഡംബരമില്ല; എന്നാൽ അതിന് അസാധാരണമായ സംഗീതമുണ്ട്. വായനക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ ചിത്രങ്ങൾ വരച്ചിടാനുള്ള അപൂർവമായ ശക്തിയുണ്ട്. ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെ വഴിയോരവും, മഴനനഞ്ഞ ഒരു മുറ്റവും, നിശ്ശബ്ദമായി ഒഴുകുന്ന ഒരു പുഴയും, മനസ്സിന്റെ ആഴങ്ങളിൽ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുന്ന ഒരു ഓർമ്മയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകളിൽ ജീവൻ പ്രാപിക്കുന്നു.

എം. ടി.യുടെ സാഹിത്യത്തെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നത് അദ്ദേഹം ജീവിതത്തെ കണ്ട രീതി തന്നെയാണ്. മനുഷ്യനെ അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും കറുപ്പും വെളുപ്പുമായി വേർതിരിച്ചില്ല. പൂർണമായും നല്ലവരോ തിന്മ നിറഞ്ഞവരോ ആയ കഥാപാത്രങ്ങളെ അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ചിട്ടില്ല. മനുഷ്യന്റെ ദൗർബല്യങ്ങളും കരുത്തും സ്നേഹവും അസൂയയും കുറ്റബോധവും ആത്മസംഘർഷവും എല്ലാം ചേർന്ന യഥാർത്ഥ മനുഷ്യരെയാണ് അദ്ദേഹം നമ്മുടെ മുന്നിൽ അവതരിപ്പിച്ചത്. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രങ്ങൾ പുസ്തകത്തിന്റെ താളുകളിൽ ഒതുങ്ങാതെ വായനക്കാരന്റെ ഓർമ്മയിൽ ജീവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.

ഗ്രാമീണ കേരളത്തിന്റെ മാറുന്ന മുഖമാണ് എം. ടി.യുടെ രചനകളിൽ ഏറ്റവും വ്യക്തമായി പ്രതിഫലിക്കുന്നത്. തറവാടുകളുടെ തകർച്ചയും കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെ ശിഥിലീകരണവും ഭൂമിയുടെയും മനുഷ്യന്റെയും ബന്ധത്തിലെ മാറ്റങ്ങളും സാമൂഹിക പരിവർത്തനങ്ങളും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളിൽ വെറും പശ്ചാത്തലമല്ല; കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ നിർണയിക്കുന്ന ശക്തികളാണ്. ഒരു സമൂഹം എങ്ങനെ മാറുന്നു എന്നതിന്റെ സാമൂഹ്യശാസ്ത്രപരമായ രേഖകൾ പോലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാഹിത്യത്തിൽ കണ്ടെത്താനാകും.

എം. ടി.യുടെ സാഹിത്യലോകത്തിൽ ഓർമ്മകൾക്ക് പ്രത്യേക സ്ഥാനമുണ്ട്. കഴിഞ്ഞകാലം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രങ്ങളെ നിരന്തരം പിന്തുടരുന്നു. അവർ വർത്തമാനകാലത്ത് ജീവിക്കുമ്പോഴും മനസ്സ് പലപ്പോഴും പഴയ വീടുകളിലേക്കും പഴയ ബന്ധങ്ങളിലേക്കും ബാല്യത്തിന്റെ മണമുള്ള ഇടങ്ങളിലേക്കും തിരിഞ്ഞുപോകുന്നു. ഈ ഓർമ്മകൾ വെറും ഗൃഹാതുരത്വമല്ല; മനുഷ്യന്റെ വ്യക്തിത്വത്തെ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തിയാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ എം. ടി.യുടെ രചനകൾ വായിക്കുമ്പോൾ ഓരോ വായനക്കാരനും സ്വന്തം ജീവിതത്തിലെ ചില നിമിഷങ്ങളെ തിരിച്ചുകാണാൻ സാധിക്കുന്നു.

മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ തലങ്ങളെ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിലും എം. ടി. അസാധാരണമായ കഴിവ് പ്രകടിപ്പിച്ചു. അച്ഛനും മകനും തമ്മിലുള്ള അകലം, അമ്മയുടെ നിശ്ശബ്ദമായ സ്നേഹം, സഹോദരബന്ധങ്ങളിലെ വിള്ളലുകൾ, പ്രണയത്തിലെ പൂർത്തിയാകാത്ത ആഗ്രഹങ്ങൾ, ദാമ്പത്യത്തിലെ പറയാതെ പോകുന്ന വേദനകൾ,ഇതെല്ലാം അത്യന്തം സ്വാഭാവികമായി അദ്ദേഹം അവതരിപ്പിച്ചു. വലിയ സംഭവങ്ങളല്ല, ചെറിയ അനുഭവങ്ങളാണ് ജീവിതത്തെ നിർണയിക്കുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകൾ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രങ്ങൾ അധികവും വിജയഗാഥകളുടെ നായകരല്ല. ജീവിതത്തിന്റെ മുന്നിൽ പലപ്പോഴും തോറ്റുപോകുന്നവരാണ്. എന്നാൽ ആ തോൽവികളിലും അവർ മനുഷ്യരായി നിലകൊള്ളുന്നു. ജീവിതം എല്ലായ്പ്പോഴും വിജയത്തിന്റെ ആഘോഷമല്ലെന്നും, പരാജയങ്ങളെ ഉൾക്കൊള്ളാനുള്ള മനസ്സാണ് മനുഷ്യന്റെ യഥാർത്ഥ ശക്തിയെന്നും എം. ടി.യുടെ സാഹിത്യം ഓർമ്മപ്പെടുത്തുന്നു.

എം. ടി.യുടെ രചനകളിലെ മറ്റൊരു പ്രത്യേകത നിശ്ശബ്ദതയുടെ ഭാഷയാണ്. പലപ്പോഴും കഥാപാത്രങ്ങൾ അധികം സംസാരിക്കാറില്ല. എന്നാൽ അവർ പറയാത്തതിലാണ് കഥയുടെ യഥാർത്ഥ അർഥം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. വായനക്കാരന് സ്വയം ചിന്തിക്കാനും കഥാപാത്രങ്ങളുടെ മനസ്സിലേക്ക് കടന്നുചെല്ലാനും അവസരം നൽകുന്ന ഈ രചനാരീതിയാണ് അദ്ദേഹത്തെ മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനാക്കുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഓരോ വായനയിലും പുതിയ അർഥങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്ന അപൂർവ സാഹിത്യമാണ് എം. ടി.യുടെത്.

മലയാള നോവലിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ നാലുകെട്ട് ഒരു വഴിത്തിരിവായിരുന്നു. അപ്പുണ്ണിയുടെ ജീവിതത്തിലൂടെ ഒരു കുടുംബത്തിന്റെയും ഒരു സമൂഹത്തിന്റെയും തകർച്ചയെ അവതരിപ്പിച്ച ഈ കൃതി മലയാള നോവലിന് പുതിയ ദിശ നൽകി. പിന്നീട് വന്ന കാലം, അസുരവിത്ത്, മഞ്ഞ്, രണ്ടാമൂഴം എന്നിവ ഓരോന്നും മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ നാഴികക്കല്ലുകളായി മാറി. പ്രത്യേകിച്ച് രണ്ടാമൂഴം മഹാഭാരതത്തെ ഭീമന്റെ കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെ പുനർവായിച്ച അതുല്യമായ സൃഷ്ടിയാണ്. പുരാണങ്ങളെ ആധുനിക മനുഷ്യന്റെ മനഃശാസ്ത്രവുമായി ബന്ധിപ്പിച്ച ഈ കൃതി ഇന്ത്യൻ സാഹിത്യത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ നോവലുകളിലൊന്നായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.

എം. ടി.യുടെ സാഹിത്യത്തെ 'മാന്ത്രികസ്പർശം' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നതിന് കാരണം, അദ്ദേഹം സാധാരണ ജീവിതത്തെ അസാധാരണമായ സാഹിത്യാനുഭവമാക്കി മാറ്റിയതാണ്. നമ്മുടെ ചുറ്റുപാടുകളിലുള്ള സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതം പോലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തിലൂടെ കാലാതീതമായ കലാസൃഷ്ടികളായി മാറുന്നു. അതാണ് യഥാർത്ഥ എഴുത്തുകാരന്റെ മികവ്. അതാണ് എം. ടി. മലയാള ഭാഷയ്ക്ക് നൽകിയ ഏറ്റവും വലിയ സമ്മാനവും.

എം. ടി.യുടെ കഥകളെ വേറിട്ടുനിർത്തുന്ന മറ്റൊരു ഘടകം മനുഷ്യ മനസ്സിന്റെ സൂക്ഷ്മചലനങ്ങളെ അസാധാരണമായ കൃത്യതയോടെ വായിച്ചെടുക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഴിവാണ്.പുറംലോകത്ത് വലിയ സംഭവവികാസങ്ങളൊന്നും ഇല്ലാത്ത സാഹചര്യങ്ങളിലും കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ഉള്ളിൽ വലിയ കൊടുങ്കാറ്റുകൾ നടക്കുന്നു.ആ കൊടുങ്കാറ്റുകളുടെ ശബ്ദം ഉയർത്തിപ്പറയാതെ, ചെറു സൂചനകളിലൂടെയും നിശ്ശബ്ദതയിലൂടെയും വായനക്കാരന് അനുഭവിപ്പിക്കുകയാണ് എം. ടി. ചെയ്യുന്നത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകൾ അവസാനിച്ചാലും കഥാപാത്രങ്ങൾ വായനക്കാരന്റെ മനസ്സിൽ ജീവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. സാഹിത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ വിജയവും അതുതന്നെയാണ്.

അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രങ്ങൾ ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് ഓടിയൊളിക്കുന്നവരല്ല; എന്നാൽ ജീവിതത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യങ്ങളോട് നിരന്തരം പൊരുതുന്നവരാണ്. ആ പോരാട്ടത്തിൽ അവർ ചിലപ്പോൾ വിജയിക്കുന്നു, പലപ്പോഴും പരാജയപ്പെടുന്നു. എന്നിരുന്നാലും ആ പരാജയങ്ങൾ പോലും ജീവിതത്തെ കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ മനസ്സിലാക്കാൻ അവരെ സഹായിക്കുന്നു. മനുഷ്യന്റെ മൂല്യം അവൻ നേടിയ വിജയങ്ങളിലല്ല, മറിച്ച് അവൻ അനുഭവിച്ച ജീവിതത്തിലാണെന്ന് എം. ടി.യുടെ കഥാപാത്രങ്ങൾ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നു.

എം. ടി.യുടെ സാഹിത്യത്തിൽ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾക്കും അതുല്യമായ സ്ഥാനമുണ്ട്. അവർ വെറും സഹകഥാപാത്രങ്ങളോ നായകന്റെ ജീവിതത്തെ പൂർത്തിയാക്കുന്ന സാന്നിധ്യങ്ങളോ അല്ല. സ്വന്തമായ വ്യക്തിത്വവും സ്വപ്നങ്ങളും വേദനകളും നിശ്ശബ്ദമായ പ്രതിഷേധങ്ങളും ഉള്ള മനുഷ്യരാണ് അവർ. അവരുടെ മനസ്സിലെ സംഘർഷങ്ങളെ അത്യന്തം സൂക്ഷ്മമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ എം. ടി.ക്ക് കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. സ്ത്രീയുടെ ആത്മാഭിമാനവും നിസ്സഹായതയും ഒരുപോലെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ എഴുത്തുകാരനായിരുന്നു അദ്ദേഹം. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്ത്രീകഥാപാത്രങ്ങൾ ഇന്നും വായനക്കാരുടെ മനസ്സിൽ ശക്തമായ സാന്നിധ്യമായി നിലകൊള്ളുന്നു.

ഗ്രാമങ്ങൾ എം. ടി.യുടെ രചനകളിൽ ഒരു ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ ഇടം മാത്രമല്ല; അത് ഒരു സംസ്‌കാരവും ഓർമ്മയും ജീവിതരീതിയുമാണ്. മാറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന കേരളത്തെ അദ്ദേഹം ഏറ്റവും ആഴത്തിൽ രേഖപ്പെടുത്തിയത് ഗ്രാമജീവിതത്തിലൂടെയാണ്. പഴയ തറവാടുകളുടെ ശിഥിലാവസ്ഥ, കൃഷിയുടെ ക്ഷയം, കുടുംബബന്ധങ്ങളിലെ അകൽച്ച, നഗരവൽക്കരണത്തിന്റെ സ്വാധീനം, മൂല്യങ്ങളുടെ മാറ്റം,ഇതെല്ലാം അദ്ദേഹം അതിസൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിച്ചു. ഈ നിരീക്ഷണങ്ങൾ ഉപദേശങ്ങളായി അവതരിപ്പിക്കാതെ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ സ്വാഭാവികമായി ലയിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനാപാടവം.

ഓർമ്മകളുടെയും കാലത്തിന്റെയും ബന്ധമാണ് എം. ടി.യുടെ സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ദാർശനിക സാന്നിധ്യം. മനുഷ്യന് ഭൂതകാലത്തിൽ നിന്ന് ഒരിക്കലും പൂർണമായി മോചിതനാകാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രങ്ങൾ നിരന്തരം തെളിയിക്കുന്നു. കഴിഞ്ഞുപോയ അനുഭവങ്ങൾ, നഷ്ടപ്പെട്ട ബന്ധങ്ങൾ, പറയാതെ പോയ വാക്കുകൾ, പൂർത്തിയാകാത്ത സ്വപ്നങ്ങൾ,ഇവയെല്ലാം അവരുടെ വർത്തമാനത്തെ നിർണയിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ് എം. ടി.യുടെ സാഹിത്യം വായിക്കുമ്പോൾ ഓരോ വായനക്കാരനും സ്വന്തം ജീവിതത്തിലെ നഷ്ടങ്ങളെയും ഓർമ്മകളെയും വീണ്ടും സ്പർശിക്കുന്നത്.

ഭാഷയുടെ കാര്യത്തിൽ എം. ടി. മലയാളത്തിന് നൽകിയ സംഭാവന അതുല്യമാണ്. അലങ്കാരപ്രയോഗങ്ങളുടെ കൃത്രിമത്വമില്ലാതെ, സംസാരഭാഷയുടെ സ്വാഭാവികത നഷ്ടപ്പെടുത്താതെ, അതേസമയം സാഹിത്യത്തിന്റെ ഗാംഭീര്യം നിലനിർത്തുന്ന ഭാഷയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റേത്. ഒരു വാചകത്തിൽ പോലും അനാവശ്യമായ ഒരു വാക്ക് ഉണ്ടാകില്ല. ഓരോ വാക്കും കൃത്യമായ സ്ഥാനത്താണ്. ഈ ഭാഷാശൈലി പിന്നീട് വന്ന നിരവധി എഴുത്തുകാരെ സ്വാധീനിച്ചു. ലാളിത്യവും ആഴവും ഒരുമിച്ച് എങ്ങനെ സൃഷ്ടിക്കാമെന്ന് എം. ടി. തന്റെ രചനകളിലൂടെ തെളിയിച്ചു.

കഥാകാരൻ എന്ന നിലയിൽ മാത്രമല്ല, തിരക്കഥാകൃത്ത് എന്ന നിലയിലും എം. ടി. മലയാള സംസ്കാരത്തിന് നൽകിയ സംഭാവന അനശ്വരമാണ്. സാഹിത്യവും സിനിമയും രണ്ടും വ്യത്യസ്തമായ കലാമാധ്യമങ്ങളാണെങ്കിലും രണ്ടിലും ഒരുപോലെ മികവ് തെളിയിച്ച അപൂർവ സ്രഷ്ടാവാണ് അദ്ദേഹം. കഥാപാത്രങ്ങളുടെ മനശ്ശാസ്ത്രം, സംഭാഷണങ്ങളുടെ സ്വാഭാവികത, ദൃശ്യങ്ങളുടെ കാവ്യാത്മകത എന്നിവകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ തിരക്കഥകൾ മലയാള സിനിമയ്ക്ക് പുതിയ സൗന്ദര്യഭാഷ നൽകി. സാഹിത്യത്തിന്റെ ഗുണനിലവാരം നഷ്ടപ്പെടുത്താതെ സിനിമയ്ക്കായി എഴുതാൻ കഴിയുമെന്ന് അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു.

എം. ടി.യുടെ രചനകളിൽ പ്രകൃതിക്കും ഒരു കഥാപാത്രത്തിന്റെ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. മഴ, പുഴ, മരങ്ങൾ, സന്ധ്യ, മഞ്ഞ്, കാറ്റ്,ഇവയെല്ലാം വെറും പശ്ചാത്തലദൃശ്യങ്ങളല്ല; കഥാപാത്രങ്ങളുടെ വികാരങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന ജീവിക്കുന്ന സാന്നിധ്യങ്ങളാണ്. പ്രകൃതിയെയും മനുഷ്യനെയും വേർതിരിച്ച് കാണാത്ത ഈ കാഴ്ചപ്പാടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ രചനകൾക്ക് പ്രത്യേകമായ കാവ്യഭംഗി നൽകുന്നത്. പ്രകൃതിവിവരണങ്ങൾ ഒരിക്കലും കൃത്രിമമായി തോന്നാത്തതും അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ്.

എം. ടി.യെ വായിക്കുന്നത് സാഹിത്യം വായിക്കുന്നതിലുപരി ജീവിതത്തെ വായിക്കുന്ന അനുഭവമാണ്. മനുഷ്യന്റെ സന്തോഷങ്ങളും ദുഃഖങ്ങളും സ്നേഹവും നഷ്ടവും കുറ്റബോധവും പ്രതീക്ഷയും എല്ലാം ഒരേ ജീവിതത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത മുഖങ്ങളാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ കാലം മാറിയാലും തലമുറകൾ മാറിയാലും എം. ടി.യുടെ രചനകൾക്ക് പ്രസക്തി നഷ്ടപ്പെടുന്നില്ല. മനുഷ്യഹൃദയം മാറാത്തിടത്തോളം അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാഹിത്യവും ജീവിച്ചിരിക്കും.