ചിരിപ്പിച്ചും ചിന്തിപ്പിച്ചും മനുഷ്യനെ ചേർത്തുപിടിച്ച ബഷീർ

ചിരിപ്പിച്ചും ചിന്തിപ്പിച്ചും മനുഷ്യനെ ചേർത്തുപിടിച്ച ബഷീർ

മലയാള സാഹിത്യത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ചില എഴുത്തുകാർ കാലത്തിന്റെ പരിധികൾ മറികടന്ന് ജീവിക്കുന്നവരാണ്. അവരുടെ കൃതികൾ ഒരു കാലഘട്ടത്തിന്റെ രേഖകൾ മാത്രമല്ല, മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ നിത്യസത്യങ്ങളെ പ്രതിഫലിപ്പിക്കുന്ന കണ്ണാടികളുമാണ്. അത്തരത്തിൽ മലയാളികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ ഏറ്റവും ആഴത്തിൽ പതിഞ്ഞ എഴുത്തുകാരനാണ് വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീർ. സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ അസാധാരണമായ ജീവിതങ്ങളെ അത്രമേൽ ലളിതമായും ഹൃദയസ്പർശിയായും അവതരിപ്പിച്ച മറ്റൊരു സാഹിത്യകാരൻ മലയാളത്തിൽ അപൂർവമാണ്. ബഷീറിന്റെ ലോകം വലിയ കൊട്ടാരങ്ങളുടെയോ മഹാന്മാരുടെയോ ലോകമല്ല; പകരം തെരുവുകളുടെയും ചായക്കടകളുടെയും ജയിലുകളുടെയും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെയും പ്രണയത്തിന്റെയും സ്വപ്നങ്ങളുടെയും സാധാരണ മനുഷ്യരുടെയും ലോകമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെയാണ് ബഷീർ മലയാളികളുടെ സ്വന്തം എഴുത്തുകാരനായി മാറിയത്.

1908 ജനുവരി 21-ന് വൈക്കത്തിനടുത്തുള്ള തലയോലപ്പറമ്പിൽ ജനിച്ച ബഷീറിന്റെ ജീവിതം തന്നെ ഒരു സാഹസിക നോവൽ പോലെയായിരുന്നു. ഔപചാരിക വിദ്യാഭ്യാസം അധികം നേടാനാകാതെ ജീവിതത്തിന്റെ വിവിധ വഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിച്ച അദ്ദേഹം മനുഷ്യരെ പഠിച്ചു. സ്വാതന്ത്ര്യസമരത്തിൽ പങ്കെടുത്തു, ജയിലിൽ കിടന്നു, രാജ്യത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളിലും അലഞ്ഞുനടന്നു, വിവിധ തൊഴിലുകൾ ചെയ്തു. ഈ ജീവിതാനുഭവങ്ങളാണ് പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ സാഹിത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സമ്പത്തായത്. പുസ്തകങ്ങളിൽ നിന്ന് മാത്രം പഠിച്ച അറിവല്ല, ജീവിതത്തിൽ നിന്ന് നേടിയ തിരിച്ചറിവാണ് ബഷീറിന്റെ രചനകളുടെ അടിത്തറ.

ബഷീറിന്റെ സാഹിത്യലോകത്തെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമാക്കുന്ന ഘടകം അതിന്റെ മാനുഷികതയാണ്. മനുഷ്യരെ മതത്തിന്റെയോ ജാതിയുടെയോ സാമ്പത്തിക നിലയുടെയോ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വേർതിരിച്ചുകാണാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറായിരുന്നില്ല. ഓരോ മനുഷ്യനിലും ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്ന നന്മയും ദൗർബല്യവും അദ്ദേഹം തിരിച്ചറിഞ്ഞു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥാപാത്രങ്ങൾ പൂർണരായ നായകന്മാരല്ല; അവർ നമ്മളെപ്പോലെ തെറ്റുകളും കുറവുകളും ഉള്ളവരാണ്. എന്നാൽ ആ കുറവുകൾക്കുള്ളിലും സ്നേഹവും കരുണയും നന്മയും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. അതാണ് ബഷീറിന്റെ ലോകത്തിന്റെ സൗന്ദര്യം.

"ബഷീറിന്റെ കഥകൾ" സമൂഹത്തോട് നടത്തുന്ന സംവാദം വളരെ ആഴമുള്ളതാണ്. അദ്ദേഹം സമൂഹത്തിലെ പ്രശ്നങ്ങളെ ചൂണ്ടിക്കാണിച്ചത് മുദ്രാവാക്യങ്ങളിലൂടെയോ കടുത്ത വിമർശനങ്ങളിലൂടെയോ അല്ല. പകരം സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിലൂടെ, അവരുടെ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ, നർമ്മത്തിലൂടെയും സ്നേഹത്തിലൂടെയും ആണ്. അതുകൊണ്ടാണ് ബഷീറിന്റെ കഥകൾ വായനക്കാരനെ ചിരിപ്പിക്കുന്നതിനൊപ്പം ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത്.

ബഷീറിന്റെ ഏറ്റവും പ്രശസ്തമായ കൃതികളിലൊന്നായ ബാല്യകാലസഖി പ്രണയത്തിന്റെയും ജീവിതത്തിന്റെ ദുരന്തഭാവങ്ങളുടെയും ആഴമേറിയ ആവിഷ്കാരമാണ്. മജീദിന്റെയും സുഹ്റയുടെയും ജീവിതത്തിലൂടെ പ്രണയം എന്നത് വെറും സ്വപ്നമല്ലെന്നും, അത് ത്യാഗത്തിന്റെയും വേദനയുടെയും അനുഭവമാണെന്നും ബഷീർ കാണിക്കുന്നു. ദാരിദ്ര്യം, സാഹചര്യങ്ങളുടെ ക്രൂരത, നഷ്ടപ്പെടലുകൾ എന്നിവയ്ക്കിടയിലും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ മഹത്വം ഈ കൃതിയിൽ തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. സുഹ്റയുടെ കണ്ണീരും മജീദിന്റെ ജീവിതയാത്രയും മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ മറക്കാനാവാത്ത അനുഭവങ്ങളാണ്.

"പാത്തുമ്മായുടെ ആട്" ബഷീറിന്റെ സ്വന്തം ജീവിതലോകത്തെ ഏറ്റവും സ്വാഭാവികമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന കൃതിയാണ്. കുടുംബത്തിലെ ചെറിയ സംഭവങ്ങൾ, വീട്ടിലെ സാമ്പത്തിക ബുദ്ധിമുട്ടുകൾ, പാത്തുമ്മയുടെ ആട്, സഹോദരങ്ങളുടെ സ്വഭാവങ്ങൾ തുടങ്ങി സാധാരണ ജീവിതത്തിലെ ചെറിയ കാര്യങ്ങളെ ബഷീർ അതിമനോഹരമായ സാഹിത്യമായി മാറ്റുന്നു. ഇവിടെ വലിയ സംഭവങ്ങളില്ല; പക്ഷേ ജീവിതത്തിന്റെ വലിയ സത്യങ്ങളുണ്ട്. കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെ ചൂടും ദാരിദ്ര്യത്തിന്റെ യാഥാർഥ്യവും നർമത്തിന്റെ മാധുര്യവും ഈ കൃതിയിൽ ഒന്നിച്ചുചേരുന്നു.

“പ്രേമലേഖനം” എന്ന കൃതിയിലും ബഷീറിന്റെ നർമ്മവും സാമൂഹിക വിമർശനവും ഒരുമിച്ച് കാണാം. പ്രണയത്തെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള സാമൂഹിക കാഴ്ചപ്പാടുകളെയും വിവാഹത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരമ്പരാഗത ധാരണകളെയും അദ്ദേഹം നർമ്മത്തോടെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. കേശവൻ നായരുടെയും സാറാമ്മയുടെയും സംഭാഷണങ്ങൾ വായനക്കാരനെ ചിരിപ്പിക്കുന്നതോടൊപ്പം സമൂഹത്തിലെ ചില കപടതകളെക്കുറിച്ച് ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ബഷീറിന്റെ നർമ്മം മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ അതുല്യമായ സംഭാവനയാണ്. എന്നാൽ അത് വെറും ചിരിപ്പിക്കാനുള്ള ഉപാധിയല്ല. ചിരിയുടെ പിന്നിൽ ആഴമുള്ള സാമൂഹിക വിമർശനവും ജീവിത നിരീക്ഷണവുമുണ്ട്. മനുഷ്യരുടെ കപടതകളെയും സാമൂഹിക അനീതികളെയും അദ്ദേഹം നർമ്മത്തിലൂടെ തുറന്നുകാട്ടി. ഒരു സാധാരണ തമാശയ്ക്കുള്ളിൽ പോലും ഒരു വലിയ ചിന്ത ഒളിപ്പിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിഞ്ഞു. അതുകൊണ്ടാണ് ബഷീറിന്റെ നർമ്മം കാലം കഴിഞ്ഞാലും പ്രസക്തമായി തുടരുന്നത്.

"മതിലുകൾ" എന്ന കൃതിയിൽ ജയിലിന്റെ മതിലുകൾക്കുള്ളിൽ കഴിയുന്ന ഒരാളുടെ ഏകാന്തതയും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ ശക്തിയും അവതരിപ്പിക്കുന്നു. നാരായണിയും ബഷീറും തമ്മിലുള്ള കാണാത്ത പ്രണയം മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും വ്യത്യസ്തമായ പ്രണയാനുഭവങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഒരാളെ കാണാതെ, ശബ്ദത്തിലൂടെ മാത്രം രൂപപ്പെടുന്ന ആത്മബന്ധം മനുഷ്യഹൃദയത്തിന്റെ ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഇവിടെ പ്രണയം ശരീരത്തിന്റെയോ സാന്നിധ്യത്തിന്റെയോ അതിരുകൾ കടന്ന് ആത്മബന്ധമായി മാറുന്നു.

“ശബ്ദങ്ങൾ” എന്ന കൃതിയിൽ യുദ്ധവും മനുഷ്യന്റെ വേദനകളും വ്യത്യസ്തമായൊരു രീതിയിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. യുദ്ധത്തിന്റെ ഭീകരതയും അതിന്റെ മാനസിക ആഘാതങ്ങളും ബഷീർ തുറന്നുകാട്ടുന്നു. സമൂഹം പലപ്പോഴും അവഗണിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ വേദനകൾക്ക് ശബ്ദം നൽകുകയാണ് ഈ കൃതിയിലൂടെ അദ്ദേഹം ചെയ്തത്.

“ന്റുപ്പുപ്പാക്കൊരാനേണ്ടാർന്ന്” എന്ന കൃതിയിൽ പഴയ കാലത്തെ അഭിമാനങ്ങളും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളും സമൂഹത്തിലെ പൊള്ളയായ ചിന്തകളും ബഷീർ വിമർശിക്കുന്നു. പഴയ മഹത്വങ്ങളെക്കുറിച്ച് അഭിമാനിക്കുന്ന മനുഷ്യരുടെ മനോഭാവത്തെ അദ്ദേഹം നർമ്മത്തോടെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. എന്നാൽ അതിലൂടെ ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ മാറ്റത്തെയും പുരോഗതിയുടെ ആവശ്യകതയെയും ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

ബഷീറിന്റെ ലോകത്ത് മൃഗങ്ങൾക്കും പക്ഷികൾക്കും പോലും മനുഷ്യസമാനമായ സ്ഥാനമുണ്ട്. എന്റെ ഉപ്പുപ്പാക്കൊരാന ഉണ്ടായിരുന്നു പോലുള്ള കൃതികളിൽ കുടുംബബന്ധങ്ങളും സാമൂഹിക മാറ്റങ്ങളും പഴയകാലത്തിന്റെ ഓർമ്മകളും മനോഹരമായി പ്രതിഫലിക്കുന്നു. ബഷീറിന്റെ കഥകളിൽ വരുന്ന മൃഗങ്ങൾ പോലും വെറും കഥാപാത്രങ്ങളല്ല; മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് അവ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. പ്രകൃതിയോടും ജീവജാലങ്ങളോടുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ കരുതൽ ഇതിലൂടെ പ്രകടമാകുന്നു.

ബഷീറിന്റെ ഭാഷയാണ് അദ്ദേഹത്തെ വ്യത്യസ്തനാക്കുന്ന മറ്റൊരു പ്രധാന ഘടകം. സാഹിത്യത്തിന്റെ കൃത്രിമമായ അലങ്കാരഭാഷയിൽ നിന്ന് മാറി സാധാരണ മനുഷ്യർ സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷയെ അദ്ദേഹം സാഹിത്യത്തിന്റെ ഉയരങ്ങളിലെത്തിച്ചു. നാട്ടുഭാഷയും സംസാരശൈലിയും ജീവിതത്തിന്റെ സ്വാഭാവികതയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. ഒരു ചായക്കടയിലെ സംഭാഷണം പോലും ബഷീറിന്റെ കൈകളിൽ സാഹിത്യമായി മാറുന്നു. ഭാഷ ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് അകന്നതല്ലെന്നും ജനങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ നിന്നാണ് സാഹിത്യം വളരേണ്ടതെന്നും അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു.

ബഷീറിന്റെ കഥാപാത്രങ്ങൾ മലയാളികളുടെ ചുറ്റുപാടുകളിൽ നിന്നാണ് വരുന്നത്. ഭ്രാന്തന്മാർ, കള്ളന്മാർ, ദരിദ്രർ, സാധാരണ തൊഴിലാളികൾ, വീട്ടമ്മമാർ, പ്രണയികൾ, വഴിയാത്രക്കാർ,എല്ലാവരും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലോകത്തിലെ പ്രധാനപ്പെട്ട ആളുകളാണ്. സമൂഹം പലപ്പോഴും അവഗണിക്കുന്നവർക്കും ബഷീർ സാഹിത്യത്തിൽ മാന്യത നൽകി. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ വായിക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ കഥാപാത്രങ്ങളെ മാത്രമല്ല, നമ്മുടെ ചുറ്റുമുള്ള മനുഷ്യരെയും തിരിച്ചറിയുന്നത്.

ബഷീറിന്റെ സാഹിത്യത്തിൽ മതസൗഹാർദത്തിനും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. മുസ്ലിം പശ്ചാത്തലത്തിൽ നിന്നുവന്നെങ്കിലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാഴ്ചപ്പാട് മനുഷ്യകേന്ദ്രിതമായിരുന്നു. മതത്തിന്റെ പേരിലുള്ള വേർതിരിവുകളെക്കാൾ മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ മൂല്യമാണ് അദ്ദേഹം ഉയർത്തിപ്പിടിച്ചത്. സ്നേഹവും കരുണയും സഹജീവിതവുമാണ് യഥാർത്ഥ മനുഷ്യന്റെ അടയാളമെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു.

സമൂഹത്തിലെ ജാതി, മതം, ദാരിദ്ര്യം, അസമത്വം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളെ ബഷീർ മനുഷ്യസ്നേഹത്തിന്റെ കണ്ണിലൂടെ നോക്കി. മനുഷ്യനെ വിഭജിക്കുന്നതിനേക്കാൾ മനുഷ്യരെ തമ്മിൽ ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന മൂല്യങ്ങൾക്കാണ് അദ്ദേഹം പ്രാധാന്യം നൽകിയത്. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകൾ ഒരു പ്രത്യേക വിഭാഗത്തിന്റെയോ കാലഘട്ടത്തിന്റെയോ മാത്രം കഥകളാകാതെ എല്ലാവരുടെയും കഥകളായി മാറിയത്.

സാമൂഹിക പ്രശ്നങ്ങളെയും ബഷീർ തന്റെ രചനകളിൽ സൂക്ഷ്മമായി അവതരിപ്പിച്ചു. ദാരിദ്ര്യം, തൊഴിലില്ലായ്മ, സ്ത്രീകളുടെ അവസ്ഥ, സാമൂഹിക അസമത്വം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും ഉപദേശകന്റെ നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്നില്ല. പകരം ജീവിതത്തെ അതിന്റെ സ്വാഭാവിക രൂപത്തിൽ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. വായനക്കാരൻ തന്നെ ചിന്തിക്കാനുള്ള ഇടം അദ്ദേഹം നൽകുന്നു.

ബഷീറിന്റെ ഭാഷയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമൂഹസംവാദത്തിന്റെ പ്രധാന ഭാഗമാണ്. പുസ്തകഭാഷയ്ക്ക് പകരം മനുഷ്യരുടെ സംസാരഭാഷ അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകൾക്ക് ഇത്രയും സ്വാഭാവികത ലഭിച്ചത്. കഥാപാത്രങ്ങൾ സംസാരിക്കുന്നത് കേൾക്കുന്നതുപോലെയാണ് വായനക്കാരന് അനുഭവപ്പെടുന്നത്

ബഷീറിന്റെ ജീവിതവും സാഹിത്യവും വേർതിരിക്കാനാവാത്തതാണ്. അദ്ദേഹം എഴുതിയത് അദ്ദേഹം ജീവിച്ചതിന്റെ അനുഭവങ്ങളിൽ നിന്നാണ്. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളിൽ കൃത്രിമത്വം ഇല്ലാത്തത്. ജീവിതത്തിന്റെ കയ്പ്പും മധുരവും ഒരുപോലെ അനുഭവിച്ച ഒരാളുടെ ശബ്ദമാണ് അതിൽ കേൾക്കുന്നത്. തന്റെ ദുഃഖങ്ങളെ പോലും നർമ്മമാക്കി മാറ്റാനുള്ള അത്ഭുതകരമായ കഴിവ് ബഷീറിനുണ്ടായിരുന്നു.

മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ ബഷീർ സൃഷ്ടിച്ച മാറ്റം വളരെ വലുതാണ്. സാഹിത്യം പണ്ഡിതന്മാരുടെ മാത്രം സ്വത്തല്ലെന്നും സാധാരണ മനുഷ്യരുടെ ജീവിതവും സാഹിത്യവിഷയമാകാമെന്നും അദ്ദേഹം തെളിയിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികൾ ലളിതമാണെങ്കിലും ആശയത്തിൽ ആഴമുള്ളവയാണ്. കുട്ടികൾക്കും മുതിർന്നവർക്കും ഒരുപോലെ ആസ്വദിക്കാവുന്ന എഴുത്താണ് അദ്ദേഹത്തിന്റേത്.

ഇന്നത്തെ കാലഘട്ടത്തിലും ബഷീർ പ്രസക്തനാകുന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തിലെ മനുഷ്യസ്നേഹം കൊണ്ടാണ്. മനുഷ്യർ തമ്മിലുള്ള ബന്ധങ്ങൾ അകലുന്ന കാലത്ത് ബഷീറിന്റെ കഥകൾ നമ്മെ വീണ്ടും സ്നേഹത്തിലേക്കും സഹാനുഭൂതിയിലേക്കും തിരികെ കൊണ്ടുപോകുന്നു. ചിരിയിലൂടെ വലിയ സത്യങ്ങൾ പറയാൻ കഴിയുന്ന എഴുത്തുകാരനാണ് അദ്ദേഹം. കാലം മാറിയാലും സ്നേഹം, ഏകാന്തത, സൗഹൃദം, ദാരിദ്ര്യം, പ്രതീക്ഷ, നഷ്ടം എന്നിവ മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ തുടരും.

വൈക്കം മുഹമ്മദ് ബഷീറിന്റെ ലോകം ഒരു സാഹിത്യലോകം മാത്രമല്ല; അത് മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി കാണാൻ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ജീവിതപാഠമാണ്. ചിരിയിലൂടെ ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ലാളിത്യത്തിലൂടെ വലിയ സത്യങ്ങൾ പറയുകയും ചെയ്ത ബഷീർ മലയാളികളുടെ ഹൃദയത്തിൽ എന്നും ജീവിക്കുന്ന എഴുത്തുകാരനാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ലോകത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ കാണുന്നത് ഒരു എഴുത്തുകാരന്റെ ഭാവന മാത്രമല്ല, സ്നേഹവും കരുണയും നിറഞ്ഞ ഒരു മനുഷ്യന്റെ ഹൃദയമാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബഷീർ ഒരു സാഹിത്യകാരൻ മാത്രമല്ല, മലയാളിയുടെ ജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായ ഒരു സാന്നിധ്യമാണ്.

ബഷീർ കഥകൾ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്നത് ജീവിതത്തെ സ്നേഹിക്കാനാണ്. ദാരിദ്ര്യമുണ്ടെങ്കിലും പ്രതീക്ഷ കൈവിടരുത്, പ്രശ്നങ്ങളുണ്ടെങ്കിലും ചിരിക്കാൻ മറക്കരുത്, മനുഷ്യനെ മനുഷ്യനായി കാണണം,ഇതാണ് ബഷീറിന്റെ സാഹിത്യസന്ദേശം.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ ബഷീർ ഒരു എഴുത്തുകാരൻ മാത്രമല്ല; മലയാളിയുടെ ജീവിതാനുഭവങ്ങളുടെ ചരിത്രകാരനാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ കഥകളിൽ നമ്മൾ നമ്മുടെ ചുറ്റുമുള്ള മനുഷ്യരെയും അവരുടെ സന്തോഷങ്ങളെയും വേദനകളെയും സ്വപ്നങ്ങളെയും കാണുന്നു. ചിരിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ലളിതമായ വാക്കുകളിലൂടെ വലിയ സത്യങ്ങൾ പറയുകയും ചെയ്ത ബഷീർ മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ എന്നും നിലനിൽക്കുന്ന പ്രകാശമാണ്.

നെല്ലിയോട്ട് ബഷീർ